«Πάρτι» ημετέρων με τα χρήματα του ΕΣΠΑ
Ρεκόρ καθυστέρησης κατά 15 μήνες (!) στην έκδοση αποτελεσμάτων αξιολόγησης των αιτήσεων από τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών – Ρεκόρ ενστάσεων κατά των αποτελεσμάτων: σχεδόν όλοι όσοι «κόπηκαν» έκαναν ένσταση – Ψίθυροι και κραυγές για ανελέητο «ψαλίδι» με στόχο να προωθηθούν οι αιτήσεις «ημετέρων»
Οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις τα τελευταία χρόνια έτυχαν αντιφατικής αντιμετώπισης: από τη μία, δυσφημίστηκαν… επισήμως με την Εκθεση Πισσαρίδη σαν «βαρίδια» παραγωγικότητας στην οικονομία• από την άλλη, το πολιτικό φλερτ με τη «μεσαία τάξη» επέβαλλε διαρκή επίδειξη ενδιαφέροντος προς τους μικρομεσαίους. Αν μη τι άλλο, η πολιτεία όφειλε στήριξη και βοήθεια για να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της παραγωγικότητας.
Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΣΠΑ (και όχι το Ταμείο Ανάκαμψης, που έκλεισε τα… περάσματα για τις ΜμΕ) ανέλαβε να δώσει πρόσβαση σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Στο ΕΣΠΑ όμως καραδοκούν όλες οι εθνικές μας «δεξιότητες» και «καλές πρακτικές»: οι καθυστερήσεις, οι αναξιόπιστες αξιολογήσεις, η φροντίδα για τους «ημετέρους». Ο τωρινός αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης προσέδωσε τη δική του… προστιθέμενη αξία σε όλα αυτά, όπως έχουμε αναδείξει με σειρά άρθρων μας.
Ολα αυτά αναδεικνύονται μεγαλοπρεπώς στην περίπτωση του έργου «Ενίσχυση της ίδρυσης και λειτουργίας νέων Μικρομεσαίων Τουριστικών Επιχειρήσεων», που αποτελεί πραγματική επιτομή όλων των κακοδαιμονιών που μαστίζουν τα συγχρηματοδοτούμενα έργα.
Εργο των… ρεκόρ
Το έργο «Ενίσχυση της Ιδρυσης και Λειτουργίας Νέων Μικρομεσαίων Τουριστικών Επιχειρήσεων» στο ΕΣΠΑ της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου (2021-2027) προκηρύχθηκε από τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση τον Δεκέμβριο του 2023. Αυτή όμως ήταν η εύκολη αρχή, καθώς στη συνέχεια έγιναν πολλά:
● Υστερα από αλλεπάλληλες παρατάσεις, η ώρα της υποβολής αιτήσεων ήρθε τον Μάρτιο του 2024, 15 μήνες μετά – χρόνος για να χαθεί υπάρχει…
● Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των αιτήσεων εκδόθηκαν επίσης 15 μήνες μετά την υποβολή τους, τον Ιούνιο του 2025. Ο Νίκος Παπαθανάσης έχει τη φήμη ότι υπογράφει με ρυθμούς χελώνας, αν και στη συγκεκριμένη τουλάχιστον περίπτωση οι χελώνες αδικούνται από αυτή τη φήμη…
Σε κάθε περίπτωση, από την προκήρυξη του προγράμματος μέχρι και την έκδοση των αποτελεσμάτων αξιολόγησης των αιτήσεων πέρασαν 30 μήνες, δηλαδή 2,5 ολόκληρα χρόνια! Οι γνωρίζοντες καλά τα ζητήματα του χώρου αντιπαραβάλλουν σε αυτό το ρεκόρ… βραδύτητας τους αντίστοιχους χρόνους στα έργα ενίσχυσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων τα έτη 2021-2022, όταν τα πρώτα αποτελέσματα εκδίδονταν σε έναν ή το πολύ ενάμιση μήνα ύστερα από την υποβολή των αιτήσεων.
Χαμός με την αξιολόγηση
Ομως, οι μεγαλύτερες εκπλήξεις ήρθαν με την έκδοση των αποτελεσμάτων.
● Η πρώτη -και μεγαλύτερη- έκπληξη ήταν ότι ο προϋπολογισμός του έργου εκτοξεύτηκε στα ύψη, καθώς τα αρχικώς προβλεπόμενα 160 εκατ. ευρώ αυξήθηκαν σε 379.539.901 ευρώ – αύξηση προϋπολογισμού κατά 237%! (Ενδεχομένως οι μεγάλες καθυστερήσεις φέρνουν εξίσου μεγάλη αύξηση στον προϋπολογισμό, καθώς υπάρχει πολύς χρόνος για να συνειδητοποιηθούν και καταγραφούν οι πολύ πιο εκτεταμένες… ανάγκες.)
Στο σημείο αυτό τίθενται εξ αντικειμένου τρία ερωτήματα:
α) Πού οφείλεται αυτή η τεράστια αύξηση και γιατί δεν συνοδεύεται από κάποια αξιολόγηση;
β) Είναι εξασφαλισμένο αυτό το ύψος προϋπολογισμού ή πρόκειται για εξαγγελίες που θα διαψευστούν στην πράξη;
γ) Γιατί δεν ανακοινώθηκε εξαρχής ο τελικός προϋπολογισμός ώστε να υποβάλουν αίτηση και ενδιαφερόμενοι που δεν είχαν υψηλό βαθμό «ωριμότητας της επένδυσης»; Γιατί σίγουρα αποθαρρύνθηκαν και δεν υπέβαλαν.
● Η δεύτερη ήταν τα ίδια τα αποτελέσματα. Με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια βαθμολόγησης που περιλάμβανε η προκήρυξη, μεγάλος αριθμός επενδυτών διαπίστωσαν ότι η βαθμολογία τους ήταν ανεξήγητα χαμηλή, ενώ ταυτόχρονα η βαθμολογία άλλων, με λιγότερο ώριμα σχέδια, εκτοξεύτηκε.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι σε σύνολο 6.500 κατατεθεισών αιτήσεων έχουν υποβληθεί -σύμφωνα με πληροφορίες- περισσότερες από 2.500 ενστάσεις! Δεδομένου ότι σε ανάλογες προκηρύξεις περίπου 20%-25% των αιτήσεων απορρίπτεται για τυπικούς λόγους, ο αριθμός των ενστάσεων σημαίνει ότι σχεδόν όλοι οι «κομμένοι» υπέβαλαν ένσταση – τόσο διάχυτη ήταν η αίσθηση ότι, όπως ψιθυρίζεται, «δούλεψε ψαλίδι υπέρ ‘‘ημετέρων’’»! Οι γνωρίζοντες τα του χώρου λένε επίσης ότι σε αυτές τις περιπτώσεις η τακτική είναι γνωστή και δοκιμασμένη: «Κόψτε τους και μετά ας κάνουν ένσταση να δικαιωθούν». Μόνο που οι πολλές ενστάσεις σημαίνουν νέες καθυστερήσεις…
Τίθεται λοιπόν και εδώ σειρά εύλογων ερωτημάτων:
● Ποιος είναι ο ακριβής αριθμός των ενστάσεων; Εχουν ξεπεράσει τις 2.500;
● Υπάρχει άλλο έργο ενίσχυσης ΜμΕ από το ΕΣΠΑ μετά το 2007 όπου να κατατέθηκε τέτοιος τεράστιος αριθμός ενστάσεων; (Ρητορικό ερώτημα, καθώς η απάντηση είναι αδιαμφισβήτητη: κανένα!).
● Ποιος όρισε τις επιτροπές αξιολόγησης και με ποια απόφαση; Υπάρχουν υπογεγραμμένα πρακτικά για τα αποτελέσματα;
● Είναι αλήθεια ότι στις επιτροπές αξιολόγησης δεν υπήρχε ΟΥΤΕ ΕΝΑΣ υπάλληλος της Διαχειριστικής Αρχής του Προγράμματος Ανταγωνιστικότητας; Πότε ξανασυνέβη αυτό;
● Τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργό κ. Παπαθανάση έχει απασχολήσει ο τεράστιος αριθμός των ενστάσεων; Εχει προβεί σχετικά σε κάποιες ενέργειες;
● Απασχολεί αυτό το ζήτημα ελληνικές ελεγκτικές αρχές ή το ΕΣΠΑ είναι άβατο του κ. Παπαθανάση;
● Αν διενεργηθεί έλεγχος από όργανα της Ε.Ε., τι απαντήσεις θα δοθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες και την πολιτική ηγεσία;
Ερωτήματα
Ανακύπτουν λοιπόν και στο ζήτημα της στελέχωσης των Επιτροπών Ενστάσεων πολύ σοβαρά ερωτήματα:
● Γιατί οι Επιτροπές Ενστάσεων συγκροτούνται για πρώτη φορά με αυτόν τον τρόπο (με μέλη ΟΕΕ – ΤΕΕ);
● Ποια η γνώση του αντικειμένου και η εμπειρία των ατόμων που επελέγησαν;
● Ποια η σχέση και η γνώση των μελών του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος με έργα επιχειρηματικότητας και κρατικών ενισχύσεων για επιχειρήσεις;
● Εχει ληφθεί πρόνοια ώστε να μην υπάρχει «σύγκρουση συμφερόντων», δηλαδή τα μέλη των επιτροπών να μη σχετίζονται, έστω και εμμέσως, με αιτήσεις που θα εξετάσουν; Παραδείγματος χάριν, ο Βασίλειος Βρούτσης, που διατηρεί και λειτουργεί εταιρεία συμβούλων, έχει εξακριβωθεί ότι δεν θα εξετάσει αιτήσεις που έχει υποβάλει η εταιρεία του;
● Ο Χαράλαμπος Τσόγκας, μέλος της 6ης Επιτροπής Ενστάσεων, που διαφημίζει στην ιστοσελίδα της επιχείρησής του ότι ως σύμβουλος επιχειρήσεων «έχει μεγάλη εμπειρία σε έργα Τεχνικού Συμβούλου και σε μελέτες ένταξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε επενδυτικά προγράμματα του Γ’ ΚΠΣ και του ΕΣΠΑ ενώ έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία σε θέματα μηχανισμών χρηματοδότησης και κανόνων υλοποίησης έργων, στην παρακολούθηση και διαχείριση συγχρηματοδοτούμενων έργων», δεν έχει ασυμβίβαστο στο να μετέχει στην Επιτροπή Ενστάσεων;
Ας υποθέσουμε όμως ότι οι Επιτροπές Ενστάσεων κάνουν δεκτές κάποιες από τις ενστάσεις. Εχει διασφαλιστεί ότι τα έργα αυτά μπορούν να χρηματοδοτηθούν; Αν η αύξηση του προϋπολογισμού στα 379.539.901 ευρώ συμβαδίζει με τον αριθμό των αιτήσεων ύστερα από την απόρριψη πάνω από δύο χιλιάδων και οι ενστάσεις γίνουν δεκτές, θα αυξηθεί εκ νέου ο προϋπολογισμός;
