Αλέξανδρος Κρητικός: «Η ανάπτυξη στην Ελλάδα δεν μεταφράζεται σε ευημερία»
Ο Ελληνογερμανός οικονομολόγος μιλά στη DW για τις παθογένειες της ελληνικής οικονομίας, τη φυγή ταλέντων και τις προκλήσεις των start‑ups σε Ελλάδα και Γερμανία
Ο Αλέξανδρος Κρητικός, Διευθυντής Ερευνών του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW), τονίζει στη συνέντευξή του στη DW ότι η τρέχουσα ανάπτυξη της Ελλάδας δεν συνοδεύεται από πραγματική ευημερία. Παρά τους υψηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης, η οικονομία παραμένει εγκλωβισμένη σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας —τουρισμό και ακίνητα— όπου οι μισθοί και η παραγωγικότητα παραμένουν χαμηλά.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται «στη χαμηλότερη θέση παραγωγικότητας στην ΕΕ», ενώ δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα ευημερίας του 2008. Ο Α. Κρητικός υπογραμμίζει ότι η εικόνα αυτή δεν συνιστά πραγματικό εκσυγχρονισμό.
Τι λείπει από την ελληνική οικονομία
Η απορρύθμιση της εργασίας δεν λύνει το πρόβλημα
Ο κ. Κρητικός εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε μέτρα όπως το 13ωρο ή η εργασία 6 ημερών. Όπως επισημαίνει, μπορεί να αυξάνουν πρόσκαιρα το εισόδημα κάποιων εργαζομένων, αλλά δεν ενισχύουν την παραγωγικότητα ούτε δημιουργούν μια πιο δυναμική οικονομική δομή. Αντίθετα, παγιώνουν το μοντέλο χαμηλών μισθών.
Ανάγκη για νέους κλάδους και εξωστρέφεια
Ο τουρισμός θα παραμείνει σημαντικός, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα της οικονομίας. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον Κρητικό, χρειάζεται:
- παραγωγή προϊόντων υψηλότερης ποιότητας
- ενίσχυση εξαγωγών
- δημιουργία νέων βιομηχανιών
- ανάπτυξη τεχνολογικών clusters
Χωρίς αυτά, η χώρα θα παραμείνει στάσιμη.
Καινοτομία: Γιατί οι ιδέες φεύγουν στο εξωτερικό
Ένα περιβάλλον που αποθαρρύνει τους νέους επιχειρηματίες
Ο κ. Κρητικός περιγράφει ένα τοπίο που ωθεί τους νέους με καλές ιδέες να μεταναστεύσουν: γραφειοκρατία, υψηλή φορολογία, έλλειψη υποστήριξης και φόβος κλοπής ιδεών.
Απουσία τεχνολογικών οικοσυστημάτων
Παρότι υπάρχουν σημαντικά ερευνητικά κέντρα όπως ο «Δημόκριτος», λείπει το περιβάλλον γύρω τους:
- συμπληρωματικά ινστιτούτα
- επιχειρήσεις που θα αξιοποιήσουν την έρευνα
- δομές που θα μετατρέψουν την καινοτομία σε προϊόν
Αποτέλεσμα: οι περισσότερες καλές ιδέες φεύγουν στο εξωτερικό.
Γερμανία: Μια οικονομία με δικές της αδυναμίες
Υποδομές και γραφειοκρατία σε κρίση
Ο κ. Κρητικός σημειώνει ότι και η Γερμανία αντιμετωπίζει σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες: υπερρύθμιση, κακή γραφειοκρατία, ελλείψεις προσωπικού και προβληματικές υποδομές.
Η αυτοκινητοβιομηχανία έκανε λάθη στη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, ενώ η κυβέρνηση Μερτς δεν έχει ακόμη παρουσιάσει μια συνεκτική στρατηγική.
Αργή υλοποίηση έργων
Μεγάλες καθυστερήσεις, αναβολές και «μπαλώματα» χαρακτηρίζουν τις προσπάθειες μεταρρύθμισης, σύμφωνα με τον Κρητικό.
Start‑ups: Δυνατό ξεκίνημα, αδύναμο scale‑up
Η Γερμανία υστερεί στην ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων
Παρά την ισχυρή έρευνα και τις πατέντες, η Γερμανία παράγει πολύ λιγότερα scale‑ups σε σχέση με τις ΗΠΑ. Αιτίες:
- φορολογία συμμετοχών
- περιορισμοί στα stock options
- ανεπαρκές πλαίσιο για venture capital
Το πρόβλημα είναι γνωστό εδώ και 20 χρόνια, αλλά ουσιαστικές αλλαγές δεν έχουν γίνει.
Το «28ο καθεστώς» ως πιθανή λύση
Ένα ενιαίο ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο για start‑ups θα μπορούσε να βοηθήσει ιδιαίτερα μικρές χώρες όπως η Ελλάδα. Το ζητούμενο, όμως, είναι η εφαρμογή.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας
Συγκρατημένη αισιοδοξία για την ΤΝ
Ο κ. Κρητικός αναγνωρίζει ότι μπορεί να υπάρχει «φούσκα», αλλά θεωρεί ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αναδιαμορφώσει όλες τις διαδικασίες που μπορούν να αυτοματοποιηθούν.
Οι επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη στη μέση μιας μεγάλης μετάβασης, με τεράστιες δυνατότητες για την ευρωπαϊκή οικονομία και τις νεοφυείς επιχειρήσεις.
«Βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή»
Η ΤΝ θα αλλάξει την παραγωγή, τις υπηρεσίες και την οργάνωση της εργασίας. Το στοίχημα είναι η Ευρώπη —και η Ελλάδα— να αξιοποιήσουν αυτή την ευκαιρία.
