«Η Ουκρανία δεν πρόκειται να αποπληρώσει ποτέ το δάνειο των 90 δισ, νομικά έωλα τα ευρωομόλογα»
Ευρωομόλογα υπό αμφισβήτηση – Νομικά κενά, πολιτικές εντάσεις και ο κίνδυνος νέας λιτότητας στην Ευρώπη
Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προχωρήσει σε κοινό δανεισμό ύψους 90 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και βαθιές ανησυχίες σε κορυφαίους Γερμανούς οικονομολόγους. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, η Ουκρανία δεν πρόκειται να αποπληρώσει ποτέ το δάνειο, ενώ η λύση των ευρωομολόγων εμφανίζει σοβαρά νομικά και πολιτικά κενά.
Αμφιβολίες για την αποπληρωμή – Προειδοποιήσεις από το Ifo και το ZEW
Ο Clemens Fuest, πρόεδρος του Ινστιτούτου Ifo, δηλώνει ξεκάθαρα ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ρεαλιστικό πως η Ουκρανία θα αποπληρώσει το δάνειο στο μέλλον. Τονίζει ότι η ΕΕ θα χρειαστεί να καλύψει το κόστος μέσω περικοπών σε άλλους τομείς του προϋπολογισμού, κάτι που ουσιαστικά μεταφράζεται σε νέα λιτότητα για τα κράτη‑μέλη.
Παρόμοια άποψη εκφράζει και ο Friedrich Heinemann του ZEW, ο οποίος υπογραμμίζει ότι σε κανένα πιθανό σενάριο δεν φαίνεται εφικτή η αποπληρωμή των δανείων από το Κίεβο. Επιπλέον, επισημαίνει ότι η Ρωσία μπορεί να μπλοκάρει οποιαδήποτε διαδικασία αποζημιώσεων, διατηρώντας τα συναλλαγματικά της αποθέματα ακόμη και σε περίπτωση ειρηνευτικής συμφωνίας.
Πολιτικές εντάσεις: Η θέση του Merz και οι αντιδράσεις στην ΕΕ
Ο Γερμανός καγκελάριος Friedrich Merz υποστήριξε ότι η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την αποπληρωμή, εάν η Μόσχα δεν καταβάλει αποζημιώσεις. Ωστόσο, η πρόταση αυτή προσέκρουσε σε έντονες αντιδράσεις από χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και το Βέλγιο, που προειδοποίησαν για τεράστιους νομικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Ορισμένοι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η κατάσχεση ρωσικών assets θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά την αξιοπιστία των δυτικών νομισμάτων και να οδηγήσει χώρες όπως η Κίνα σε προληπτική απόσυρση κεφαλαίων από την Ευρωζώνη.
Τα ευρωομόλογα και το νομικό θολό τοπίο
Η λύση του κοινού δανεισμού θυμίζει σε πολλούς τον μηχανισμό διάσωσης της Ελλάδας. Παρότι η Γερμανία είχε απορρίψει στο παρελθόν την ιδέα των ευρωομολόγων, η νέα συμφωνία δημιουργεί μια έμμεση κοινή ευθύνη 24 κρατών‑μελών, με τις εγγυήσεις να κατανέμονται ανάλογα με την οικονομική ισχύ κάθε χώρας.
Ωστόσο, η εξαίρεση χωρών όπως η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Σλοβακία από τις εγγυήσεις δημιουργεί προηγούμενο και υπονομεύει την αρχή της δίκαιης κατανομής βαρών.
Το κόστος για την ΕΕ – Τόκοι 3 δισ. ευρώ ετησίως
Παρότι η Ουκρανία δεν θα πληρώνει τόκους, οι επενδυτές απαιτούν απόδοση 3,2% για δεκαετή διάρκεια. Αυτό σημαίνει ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα επιβαρύνεται με περίπου 3 δισ. ευρώ ετησίως, ποσό που θεωρείται μεν διαχειρίσιμο, αλλά όχι αμελητέο.
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η ΕΕ ουσιαστικά «μεταθέτει το πρόβλημα στο μέλλον», χρησιμοποιώντας τεχνικές που μειώνουν τη διαφάνεια και παραπέμπουν σε πρακτικές της ελληνικής κρίσης χρέους.
Συμπέρασμα: Ένα ρίσκο με αβέβαιο μέλλον
Η νέα συμφωνία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας αποτελεί μια πολιτικά φορτισμένη και οικονομικά επισφαλή επιλογή. Με την αποπληρωμή να θεωρείται απίθανη και τα νομικά εμπόδια να πολλαπλασιάζονται, η ΕΕ βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι.
Αν το αφήγημα της «αναγκαίας στήριξης» καταρρεύσει, οι ευρωπαϊκοί λαοί ενδέχεται να αντιδράσουν έντονα, καθώς θα συνειδητοποιήσουν ότι επωμίστηκαν ένα τεράστιο κόστος με αβέβαιη προοπτική.
