Η επισιτιστική ασφάλεια επιστρέφει στο επίκεντρο

Η συζήτηση για την επισιτιστική ασφάλεια αναζωπυρώνεται, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σπάνια και ανησυχητική σύμπτωση παραγόντων: παρατεταμένες αγροτικές κινητοποιήσεις, αυξημένο κόστος παραγωγής, συνεχή άνοδο των τιμών τροφίμων και μισθούς που δεν συμβαδίζουν με τον πληθωρισμό. Τα στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η χώρα βρίσκεται πλέον στις 15 ακριβότερες της Ευρώπης στα βασικά τρόφιμα, ενώ ταυτόχρονα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ σε διαθέσιμο εισόδημα.

Πρωτογενής τομέας σε ασφυξία

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις δεν αποτελούν απλώς μια διεκδίκηση κλαδικών αιτημάτων. Αντικατοπτρίζουν μια βαθιά δομική αδυναμία του πρωτογενούς τομέα να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον:

υψηλών εισροών (ενέργεια, ζωοτροφές, λιπάσματα)
περιορισμένης χρηματοδότησης
χαμηλών τιμών παραγωγού

Το αποτέλεσμα είναι ότι ολοένα και περισσότεροι παραγωγοί εγκαταλείπουν τις καλλιέργειες ή μειώνουν την παραγωγή τους, με άμεσες συνέπειες στην εγχώρια προσφορά τροφίμων.

Τρόφιμα: Ανατιμήσεις που ξεπερνούν τον πληθωρισμό

Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι οι τιμές τροφίμων αυξάνονται ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις καταγράφονται σε:

κρέας
γαλακτοκομικά
λάδι
ψωμί
ζυμαρικά
φρέσκα λαχανικά

Σε ορισμένες κατηγορίες, όπως το ελαιόλαδο και το μοσχάρι, η σωρευτική αύξηση της τελευταίας τριετίας ξεπερνά το 30%–40%.

Εισοδήματα που δεν ακολουθούν – Ανισότητες που βαθαίνουν

Η Eurostat καταγράφει ότι οι τιμές τροφίμων στην Ελλάδα πλησιάζουν ή ξεπερνούν τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ οι καθαρές αποδοχές παραμένουν από τις χαμηλότερες στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για τρόφιμα σε σχέση με τους περισσότερους Ευρωπαίους.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από:

τη μεγάλη απόσταση μεταξύ τιμής παραγωγού και τιμής ραφιού
την περιορισμένη αποτελεσματικότητα μέτρων όπως το «καλάθι του νοικοκυριού»
το γεγονός ότι ακόμη και τα ελληνικά προϊόντα πωλούνται ακριβά, ενώ οι παραγωγοί συχνά πωλούν κάτω του κόστους

Ορατός ο κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις λειτουργούν ως προειδοποίηση: αν η παραγωγή συνεχίσει να μειώνεται, οι εισαγωγές τροφίμων θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο, καθιστώντας τη χώρα πιο ευάλωτη σε διεθνείς κρίσεις τιμών.

Ήδη η Ελλάδα παρουσιάζει υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα, γεγονός που την εκθέτει περισσότερο στον εισαγόμενο πληθωρισμό.

Επισιτιστική ασφάλεια σε κρίση: Η Ελλάδα στις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης, με τα χαμηλότερα εισοδήματα

Τα νοικοκυριά σε ασφυκτική πίεση

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ένα μέσο ελληνικό νοικοκυριό δαπανά πλέον πάνω από το 20% των μηνιαίων εξόδων του για τρόφιμα, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Για χαμηλόμισθες οικογένειες και συνταξιούχους, το ποσοστό αυτό αυξάνεται ακόμη περισσότερο, οδηγώντας σε:

διατροφικές περικοπές
υποκατάσταση ποιοτικών προϊόντων με φθηνότερα
μείωση κατανάλωσης κρέατος και φρέσκων ειδών

Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η ακρίβεια στα τρόφιμα λειτουργεί σαν «σιωπηρός φόρος» που πλήττει δυσανάλογα τα χαμηλά εισοδήματα και υπονομεύει την κοινωνική συνοχή.

Το κρίσιμο σταυροδρόμι

Οι ανατιμήσεις δεν έχουν φτάσει ακόμη στην κορύφωσή τους, καθώς:

οι αυξημένες εισροές
οι κλιματικές πιέσεις
η συρρίκνωση της παραγωγής

προμηνύουν νέο κύκλο αυξήσεων.

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: είτε θα ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή και θα αποκαταστήσει την ισορροπία στην αγορά τροφίμων, είτε θα παγιωθεί ως χώρα με ευρωπαϊκές τιμές και βαλκανικά εισοδήματα, με σοβαρές συνέπειες για την επισιτιστική ασφάλεια και την κοινωνική σταθερότητα.

ΠΗΓΗ