Από τη μεταμνημονιακή λιτότητα σε νέο μνημόνιο: Σκληρές περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες
Ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός 2026-2029 φέρνει μειώσεις σε μισθούς, Παιδεία, Υγεία και κοινωνική πολιτική, με την κυβέρνηση να επιδιώκει υπερπλεονάσματα παρά την οικονομική επιβράδυνση.
Η συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2026 στη Βουλή συνοδεύεται από την κατάθεση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού 2026-2029 στις Βρυξέλλες, που αποκαλύπτει μια νέα πραγματικότητα: η Ελλάδα εισέρχεται σε περίοδο σκληρών περικοπών, οι οποίες θυμίζουν μνημονιακές συνθήκες. Παρά την επίσημη αφήγηση περί «μεταμνημονιακής εποχής», τα στοιχεία δείχνουν ότι οι κοινωνικές δαπάνες θα μειωθούν δραστικά, ενώ η οικονομία αναμένεται να επιβραδυνθεί.
Οι βασικές περικοπές
- Συνολικές δαπάνες: -0,71%
- Μισθοδοσία εργαζομένων: -5,54%
- Παιδεία: -9,02%
- Υγεία: -4,72%
- Αγροτική Ανάπτυξη: -11,33%
- Κοινωνική Συνοχή και Οικογένεια: -5,6%
- Πολιτισμός: -41,28%
- Τουρισμός: -63,5%
- Ψηφιακή Διακυβέρνηση: -66,9%
- Υποδομές και Μεταφορές: -12,1%
- Εργασία και Κοινωνική Ασφάλιση: +0,99% (η μόνη μικρή αύξηση).
Οι μειώσεις αυτές είναι σε ονομαστικές τιμές. Αν συνυπολογιστεί ο πληθωρισμός, που προβλέπεται να αυξηθεί σωρευτικά κατά 6,8% την περίοδο 2026-2029, η πραγματική μείωση των δαπανών ξεπερνά το 7,5%. Αυτό σημαίνει ότι οι περικοπές θα είναι ακόμη πιο επώδυνες για τους πολίτες.
Οικονομική επιβράδυνση
Η κυβέρνηση προβλέπει ότι από το 2027 οι ρυθμοί ανάπτυξης θα περιοριστούν γύρω στο 1,5%. Σε συνθήκες χαμηλής ανάπτυξης, οι περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες θα έχουν πολλαπλασιαστικό αρνητικό αποτέλεσμα, μειώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση.
Πολιτικές προεκτάσεις
Η πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη χαρακτηρίζεται από τη διαρκή παραγωγή υπερπλεονασμάτων, πέρα από τα συμφωνημένα με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Αυτό έχει οδηγήσει σε αναγνώριση από τα κέντρα ισχύος της ΕΕ, με αποκορύφωμα την εκλογή του Έλληνα υπουργού Οικονομικών στην προεδρία του Eurogroup. Ωστόσο, για τους εργαζόμενους και τα νοικοκυριά, η «αναγνώριση» αυτή μεταφράζεται σε νέους κύκλους λιτότητας και απώλειας εισοδημάτων.
Κοινωνικές συνέπειες
Η Ελλάδα παραμένει προτελευταία στην ΕΕ ως προς το πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων. Ο πληθωρισμός έχει ήδη διαβρώσει την αγοραστική δύναμη, ενώ οι νέες περικοπές θα επιδεινώσουν περαιτέρω την κατάσταση. Η υποτιθέμενη «κανονικότητα» της μεταμνημονιακής περιόδου, όπου οι δαπάνες θα αυξάνονταν τουλάχιστον όσο ο πληθωρισμός, καταρρέει. Αντίθετα, επιστρέφει ο μνημονιακός εφιάλτης με μεγάλες ονομαστικές μειώσεις που γίνονται ακόμη πιο βαριές σε πραγματικούς όρους.
Συμπέρασμα
Ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός 2026-2029 δεν αποτελεί απλώς τεχνικό κείμενο. Είναι ένα νέο μνημόνιο στις κοινωνικές δαπάνες, που θα καθορίσει την καθημερινότητα των πολιτών για τα επόμενα χρόνια. Η συρρίκνωση σε Παιδεία, Υγεία, Πολιτισμό και Κοινωνική Συνοχή δείχνει ότι η λιτότητα επιστρέφει με πιο σκληρό πρόσωπο, σε μια περίοδο που η οικονομία δεν έχει τα περιθώρια να την αντέξει.
