Βόμβα Eurostat για το δάνειο στην Ουκρανία με εκτόξευση χρέους Γαλλίας, Ιταλίας
Σε αδιέξοδο η Ευρωπαϊκή Ένωση γιατί τελειώνουν τα χρήματα στην Ουκρανία την άνοιξη του 2026 – Η Ιταλία στηρίζει το Βέλγιο στην αντίθεσή του προς το σχέδιο της ΕΕ να διαθέσει 210 δισ. ευρώ από τα παγωμένα κρατικά περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας στην Ουκρανία
Συναγερμό σήμανε η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Εurostat), με επιστολή της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ενδεχόμενη κρίση χρέους σε Γαλλία και Ιταλία εξαιτίας της συμμετοχής τους στο δάνειο των 210 δισ. ευρώ στην Ουκρανία.
Η Eurostat εξήγησε στην επιστολή της ότι οι χρηματοπιστωτικές εγγυήσεις που στηρίζουν το δάνειο των 210 δισ. ευρώ, το οποίο υποστηρίζεται από παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία στο Βέλγιο, θα ταξινομηθούν στους εθνικούς λογαρισμούς με βάση τις ευρωπαϊκές πρακτικές ως «ενδεχόμενες υποχρεώσεις» (contingent liabilities).
Το μέτωπο Ιταλίας και Βελγίου με ισχυρό veto
Την ίδια ώρα, η Ιταλία στηρίζει το Βέλγιο στην αντίθεσή του προς το σχέδιο της ΕΕ να διαθέσει 210 δισ. ευρώ από τα παγωμένα κρατικά περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας στην Ουκρανία, σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο που αποκάλυψε το Politico την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2025.
Η παρέμβαση της Ρώμης — της τρίτης μεγαλύτερης χώρας της ΕΕ σε πληθυσμό και σε δύναμη ψήφου — λιγότερο από μία εβδομάδα πριν από μια κρίσιμη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, υπονομεύει τις ελπίδες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να οριστικοποιήσει μια συμφωνία για το σχέδιο.
Η Επιτροπή πιέζει τα κράτη-μέλη να φτάσουν σε συμφωνία στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 18-19 Δεκεμβρίου, ώστε τα δισεκατομμύρια των ρωσικών assets που βρίσκονται στον οργανισμό Euroclear στο Βέλγιο να μπορέσουν να αποδεσμευτούν για να στηρίξουν την κατεστραμμένη από τον πόλεμο ουκρανική οικονομία.
Η κυβέρνηση του Βελγίου αντιστέκεται λόγω των φόβων ότι θα κληθεί να αποπληρώσει ολόκληρο το ποσό αν η Ρωσία καταφέρει να ανακτήσει τα χρήματα, αλλά μέχρι τώρα δεν είχε έναν ισχυρό σύμμαχο ενόψει της συνόδου του Δεκεμβρίου.
Αυτό αλλάζει καθώς η Ιταλία ανατρεπει τις διπλωματικές ισορροπίες, συντασσόμενη μαζί με το Βέλγιο, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία σε ένα κείμενο που καλεί την Επιτροπή να εξετάσει εναλλακτικές λύσεις αντί της χρήσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για να στηριχθεί η Ουκρανία τα επόμενα χρόνια.
Απαίτηση να βρεθούν εναλλακτικές λύσεις σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο – Σχέδιο Β’ για κοινό δανεισμό
Οι τέσσερις χώρες αναφέρουν ότι «καλούν την Επιτροπή και το Συμβούλιο να συνεχίσουν να εξερευνούν και να συζητούν εναλλακτικές επιλογές που να συνάδουν με το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο, με προβλέψιμες παραμέτρους και σημαντικά μικρότερους κινδύνους, για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας, βασιζόμενοι σε έναν μηχανισμό δανεισμού της ΕΕ ή σε ενδιάμεσες λύσεις».
Οι τέσσερις χώρες αναφέρονται στο Σχέδιο Β’ , δηλαδή την έκδοση κοινού χρέους της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας τα επόμενα χρόνια.
Ωστόσο, η ιδέα αυτή έχει τα δικά της προβλήματα.
Οι επικριτές σημειώνουν ότι θα αυξήσει το ήδη υψηλό χρέος της Ιταλίας και της Γαλλίας (με παρόμοιο τρόπο ίσως και πιο επαχθή από την παροχή εγγυήσεων) και απαιτεί ομοφωνία — γεγονός το οποίο σημαίνει ότι μπορεί να ασκηθεί veto από τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Viktor Orbán, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με το Κρεμλίνο.
Οι τέσσερις χώρες — ακόμη και αν προστεθούν η Ουγγαρία και η Σλοβακία που αντιστέκονται στην αντιρωσική υστερία — δεν θα μπορούσαν να σχηματίσουν μειοψηφία αποκλεισμού, αλλά η δημόσια κριτική τους υπονομεύει τις ελπίδες της Επιτροπής να επιτύχει πολιτική συμφωνία την επόμενη εβδομάδα.
Παρότι η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Giorgia Meloni, έχει πάντοτε υποστηρίξει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ο κυβερνητικός συνασπισμός που ηγείται είναι διχασμένος σχετικά με τη στήριξη της Ουκρανίας.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Matteo Salvini, έχει υιοθετήσει φιλορωσική στάση και έχει εγκρίνει το σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Προβληματισμός για το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που επέβαλε η Κομισιόν
Σε μια ακόμη κριτική, οι τέσσερις χώρες εξέφρασαν σκεπτικισμό σχετικά με την πρόθεση της Επιτροπής να επικαλεστεί εξουσίες έκτακτης ανάγκης για την αναμόρφωση των ισχυουσών κυρώσεων και τη μακροχρόνια διατήρηση του παγώματος των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Παρά το ότι ψήφισαν υπέρ της κίνησης για να διατηρηθεί η ενότητα της ΕΕ, ανέφεραν ότι παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το να προχωρήσουν έπειτα στη χρήση των ίδιων των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
«Αυτή η ψήφος δεν προδικάζει σε καμία περίπτωση την απόφαση σχετικά με τη πιθανή χρήση των ρωσικών παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, η οποία πρέπει να ληφθεί σε επίπεδο ηγετών», έγραψαν οι τέσσερις χώρες.
Ο νομικός μηχανισμός για το μακροπρόθεσμο πάγωμα έχει στόχο να περιορίσει την πιθανότητα οι φιλορωσικές χώρες στην Ευρώπη, όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, να επιστρέψουν τα «παγωμένα» κεφάλαια στη Ρωσία.
Αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι αυτή η λύση μειώνει τις πιθανότητες του Κρεμλίνου να απελευθερώσει τα περιουσιακά του στοιχεία ως μέρος μιας μεταπολεμικής ειρηνευτικής συμφωνίας — και επομένως ενισχύει το ξεχωριστό σχέδιο της ΕΕ να αξιοποιήσει αυτά τα χρήματα.
Ωστόσο, οι τέσσερις χώρες έγραψαν ότι η νομική αυτή ρήτρα «συνεπάγεται πολύ εκτεταμένες νομικές, οικονομικές, διαδικαστικές και θεσμικές συνέπειες που ενδέχεται να υπερβούν κατά πολύ αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση».
Τα έσοδα από τους τόκους
Ο φόβος για το χρέος και οι εγγυήσεις – Λύση οι λογιστικές αλχημείες
Η Γαλλία και η Ιταλία έλαβαν επιβεβαίωση ότι η συμμετοχή τους στο νέο πιστωτικό πακέτο της ΕΕ που στηρίζει την Ουκρανία δεν θα επηρεάσει τα επίπεδα του εθνικού τους χρέους, αναφέρει το Politico σε δημοσίευμά του, προκειμένου να μην προκληθεί … τρόμος στο οικονομικό επιτελείο των δύο μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών αλλά και πολιτικός σάλος για το οικονομικό κόστος της… Ρωσοφοβίας.
Αυτό σημαίνει ότι οι εγγυήσεις θα εμφανιστούν στα στατιστικά του χρέους των χωρών μόνο εάν οι εγγυήσεις ενεργοποιηθούν.
Δεν πρόκειται για απίθανο σενάριο καθώς όποια μορφή να έχει η μελλοντική συμφωνία με την Ουκρανία σίγουρα θα περιλαμβάνει επιστροφή των κλαπέντων ρωσικών assets.
Ήδη, η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας έχει καταθέσει στα εγχώρια δικαστήρια αγωγή κατά του βελγικού οργανισμού Euroclear όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των assets.
Η προσωρινή διαβεβαίωση δεν αντιμετωπίζει τις βάσιμες ανησυχίες σε Παρίσι και Ρώμη ότι η υπογραφή της συμφωνίας θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και να αυξήσει το κόστος δανεισμού.
Για την Γαλλία και την Ιταλία αυτό είναι κρίσιμο, καθώς οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν το πακέτο δανείου την επόμενη εβδομάδα, το οποίο θα καθορίσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ουκρανίας το 2026.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη διάχυση του κινδύνου σε όλα τα κράτη-μέλη ώστε να εξασφαλιστεί το «δάνειο επανορθώσεων» 210 δισ. ευρώ σε περίπτωση που η Ρωσία καταφέρει να ανακτήσει τα παγωμένα κεφάλαιά της που βρίσκονται στον οργανισμό Euroclear.
Η επιστολή της Eurostat τονίζει ότι καμία από τις προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να μεταφέρουν οικονομική ευθύνη στα κράτη-μέλη «δεν θα πληρούνταν».
Το πραγματικό βάρος των εγγυήσεων θα το αναλάβει – υποτίθεται – η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή – αυτή όμως δεν αντιπροσωπεύει κάποια κρατική οντότητα, και οι διεκδικήσεις θα αφορούν ακριβώς τα κράτη μέλη που παρείχαν τις εγγυήσεις.
Η Γερμανία αναμένεται αρχικά να παράσχει το μεγαλύτερο μερίδιο των εγγυήσεων – πάνω από 52 δισ. ευρώ.
Το ποσό αυτό μπορεί να αυξηθεί, καθώς η Ουγγαρία έχει ήδη αρνηθεί να συμμετάσχει στον μηχανισμό.
Το Βέλγιο έχει επίσης διατηρήσει τη θέση του, ζητώντας ευρύτερες εγγυήσεις ασφαλείας έναντι πιθανών ρωσικών αντιποίνων.
Η Eurostat περιέγραψε αόριστα τον κίνδυνο ενεργοποίησης των εγγυήσεων ως «ένα σύνθετο γεγονός χωρίς εμφανή πιθανότητα» να αποφευχθεί η πολιτική κρίση στο εσωτερικό της Ευρώπης.
