Ριζικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο μετά από 80 χρόνια
Νέο νομοσχέδιο φέρνει κληρονομικές συμβάσεις, αυξημένα ποσοστά για συζύγους και ψηφιακές διαδικασίες
Μετά από οκτώ δεκαετίες αμετάβλητου πλαισίου, το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα εισέρχεται σε νέα εποχή. Το Υπουργικό Συμβούλιο έδωσε το «πράσινο φως» στις διατάξεις του νομοσχεδίου Φλωρίδη, που αναμορφώνει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται οι κληρονομιές και οι διαθήκες. Οι αλλαγές προσαρμόζονται στις κοινωνικές εξελίξεις, όπως το σύμφωνο συμβίωσης και ο γάμος ομόφυλων ζευγαριών, ενώ εισάγουν θεσμούς που μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν στο ελληνικό δίκαιο.
Βασικές αλλαγές
- Κληρονομικές συμβάσεις: Ο διαθέτης μπορεί εν ζωή να συνάπτει δεσμευτική συμφωνία με τους κληρονόμους του, εξασφαλίζοντας ότι η περιουσία θα καταλήξει εκεί όπου επιθυμεί.
- Αύξηση ποσοστού συζύγου: Η νόμιμη μοίρα του επιζώντος συζύγου αυξάνεται στο 33,3%, με τα παιδιά να λαμβάνουν τα υπόλοιπα 66,7%.
- Χρέη κληρονομιάς: Οι κληρονόμοι δεν θα ευθύνονται πλέον με την προσωπική τους περιουσία για τα χρέη του αποβιώσαντος. Η ευθύνη περιορίζεται μόνο στην κληρονομιά.
- Διαθήκες: Ενισχύονται οι δικλίδες ασφαλείας για να περιοριστούν οι πλαστές ιδιόγραφες διαθήκες. Η δημόσια και η μυστική διαθήκη θα συντάσσονται ενώπιον συμβολαιογράφου με δύο μάρτυρες.
- Δικαιώματα συντρόφων: Σε περιπτώσεις άκληρων, οι σύντροφοι που ζούσαν σε ελεύθερη συμβίωση άνω των τριών ετών μπορούν να διεκδικήσουν την κληρονομιά μέσω δικαστικής διαδικασίας.
- Ψηφιακές διαδικασίες: Όλες οι πράξεις θα γίνονται ηλεκτρονικά, μειώνοντας τις καθυστερήσεις και τις αμφισβητήσεις.
Παραδείγματα καθημερινότητας
Το νέο πλαίσιο απαντά σε πραγματικά σενάρια που απασχολούν συμβολαιογράφους και πολίτες:
- Ιδιόγραφη διαθήκη: Αν ο διαθέτης αφήσει μοναδικό κληρονόμο τον αδελφό του, παρακάμπτοντας τον γιο του, η διαθήκη δεν θα ισχύει χωρίς δικαστική επικύρωση. Ο γιος θα έχει αξίωση για τη νόμιμη μοίρα σε χρήμα.
- Χρέη προς Εφορία: Αν ο κληρονομούμενος αφήσει ακίνητο και ισόποσο χρέος, η Εφορία θα μπορεί να κατασχέσει μόνο το κληρονομηθέν ακίνητο, όχι την προσωπική περιουσία του κληρονόμου.
- Επιχειρηματική συνέχεια: Ο ιδιοκτήτης οικογενειακής επιχείρησης μπορεί να συνάψει κληρονομική σύμβαση με το παιδί που θα την συνεχίσει, εξασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα της επιχείρησης χωρίς συγκρούσεις.
- Σύζυγοι με κοινό πλάνο: Δύο σύζυγοι μπορούν να καταρτίσουν σύμβαση ώστε ο ένας να κληρονομεί τον άλλον και στη συνέχεια η περιουσία να περνά στο παιδί τους, χωρίς τον κίνδυνο ανατροπής μέσω ανακλητής διαθήκης.
- Σύντροφος χωρίς γάμο: Σε περίπτωση θανάτου άκληρου, ο/η σύντροφος μπορεί να αιτηθεί στο δικαστήριο την κληρονομιά, εφόσον αποδείξει συμβίωση άνω των τριών ετών.
Στόχοι της μεταρρύθμισης
Η κυβέρνηση τονίζει ότι οι αλλαγές έχουν διπλή διάσταση:
- Κοινωνική: Προσαρμογή στις σύγχρονες μορφές οικογένειας και προστασία των δικαιωμάτων συντρόφων.
- Αναπτυξιακή: Διευκόλυνση αξιοποίησης περιουσιών που συχνά μένουν ανενεργές λόγω νομικών εμποδίων.
Με την ψήφιση του νομοσχεδίου, το κληρονομικό δίκαιο της χώρας εκσυγχρονίζεται, δίνοντας λύσεις σε χρόνια προβλήματα και ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου για πολίτες και επιχειρήσεις.
