Η Ψηφιακή Μετάβαση στην Ελλάδα: Ευκαιρία ή Νέες Ανισότητες;;
Ανάπτυξη μέσω τεχνολογίας, αλλά όχι για όλους – Ποιοι μένουν πίσω και γιατί
Η ψηφιακή μετάβαση παρουσιάζεται ως ένας από τους βασικούς πυλώνες ανάπτυξης για την Ελλάδα και την Ευρώπη. Από την τεχνητή νοημοσύνη και το cloud, μέχρι τα δίκτυα 6G και την κυβερνοασφάλεια, η τεχνολογία υπόσχεται να αλλάξει τον τρόπο που ζούμε και εργαζόμαστε. Ωστόσο, πίσω από τις φιλόδοξες εξαγγελίες, υπάρχει μια λιγότερο ορατή πλευρά: η ψηφιακή πρόοδος δεν ωφελεί όλους με τον ίδιο τρόπο.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές μελέτες, οι χώρες που επενδύουν σε ψηφιακές υποδομές και πράσινη ενέργεια έχουν μεγαλύτερη κοινωνική ένταξη. Αντίθετα, χώρες με υψηλές εκπομπές ρύπων και πληθωρισμό αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ανισότητες. Η ψηφιοποίηση από μόνη της δεν εγγυάται κοινωνική συνοχή. Όλα εξαρτώνται από το πώς ενσωματώνεται στις πολιτικές για την εργασία, την εκπαίδευση και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Στην Ελλάδα, η πρόοδος είναι υπαρκτή αλλά άνιση. Η χώρα κατατάσσεται 20ή ανάμεσα στις 27 της Ε.Ε. στον δείκτη DESI. Υπάρχει βελτίωση στη συνδεσιμότητα και στις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, όμως παραμένουν σοβαρές ελλείψεις στις ψηφιακές δεξιότητες και στην ενσωμάτωση τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι διαφορές μεταξύ πόλεων και περιφέρειας, αλλά και ανάμεσα σε ηλικιακές και μορφωτικές ομάδες, είναι μεγάλες.
Μόνο το 17% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων διαθέτει εξειδικευμένο προσωπικό πληροφορικής, ενώ λιγότερο από το 30% χρησιμοποιεί συστηματικά εργαλεία ηλεκτρονικού εμπορίου. Παράλληλα, το 10,4% του ΑΕΠ προέρχεται ήδη από την ψηφιακή οικονομία, με πρόβλεψη να φτάσει το 13% έως το 2030. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι ωφελούνται. Οι πιο ευάλωτες ομάδες, όπως εργαζόμενοι σε χαμηλής ειδίκευσης επαγγέλματα, κινδυνεύουν να αποκλειστούν αν δεν αποκτήσουν νέες δεξιότητες.
Η πράσινη μετάβαση συνδέεται άμεσα με την ψηφιοποίηση, καθώς επενδύσεις σε έξυπνα δίκτυα και ενεργειακή διαχείριση απαιτούν τεχνογνωσία. Όμως οι υψηλές τιμές ενέργειας και η έλλειψη γνώσης δημιουργούν κινδύνους διπλού αποκλεισμού: ψηφιακού και ενεργειακού.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να γεφυρώσει το χάσμα μέσω της «Ψηφιακής Δεκαετίας 2030», με στόχο το 80% των πολιτών να έχει βασικές ψηφιακές δεξιότητες και το 75% των επιχειρήσεων να χρησιμοποιεί cloud ή big data. Ωστόσο, η πρόοδος είναι αργή και η Ελλάδα εξακολουθεί να απέχει από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η τεχνολογία μπορεί να είναι μοχλός ευημερίας, αλλά μόνο αν συνοδευτεί από επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό και ισότιμη πρόσβαση στις ευκαιρίες. Αλλιώς, κινδυνεύει να αναπαράγει τις ίδιες ανισότητες που υποτίθεται ότι θέλει να ξεπεράσει.
