120.000 αιτήσεις, 14.500 σπίτια: Ποιοι τελικά κέρδισαν από το «Σπίτι Μου Ι και ΙΙ»
120.000 αιτήσεις, 14.500 σπίτια: Ποιοι τελικά κέρδισαν από το «Σπίτι Μου Ι και ΙΙ»
της Ιωάννας Λιούτα
Η κυβερνητική επικοινωνιακή μηχανή δεν κουράζεται ποτέ να μοιράζει καθρεφτάκια σε ιθαγενείς. Η αφήγηση περί «μεριμνας για τη νεολαία» και «προσβάσιμης στέγης» κατέρρευσε, αποδεικνύοντας ότι το περίφημο πρόγραμμα «Σπίτι Μου» αποτελεί έναν ακόμα εμπαιγμό εις βάρος των πολιτών που παλεύουν να επιβιώσουν σε μια αγορά χωρίς κανέναν έλεγχο.
Από τις 120.000 αιτήσεις που υποβλήθηκαν, μόλις 14.500 κατέληξαν σε υπογραφή συμβολαίου. Δηλαδή, μόλις 1 στους 10 υποψηφίους κατάφερε τελικά να αποκτήσει στέγη. Εννέα στους δέκα νέους και οικογένειες έμειναν με την αίτηση στο χέρι, εγκλωβισμένοι σε έναν αδιέξοδο γραφειοκρατικό και οικονομικό λαβύρινθο, την ώρα που η κυβέρνηση καμάρωνε για την «επιτυχία» των μέτρων της.
Η βασική αιτία αυτής της πλήρους αποτυχίας δεν είναι άλλη από τη δομική ανικανότητα (ή εσκεμμένη αδιαφορία) του σχεδιασμού. Το πρόγραμμα πέταξε στους δικαιούχους το μπαλάκι να βρουν μόνοι τους ακίνητα που να πληρούν αυστηρές προδιαγραφές, σε μια αγορά εντελώς στεγνή από διαθέσιμες και ποιοτικές κατοικίες. Το αποτέλεσμα; Ένα ανελέητο κυνήγι «φαντασμάτων» σε παλιά, ετοιμόρροπα διαμερίσματα, τα οποία μετατράπηκαν σε μια νύχτα σε «χρυσάφι».
Αντί να λύσει το στεγαστικό πρόβλημα, η κρατική παρέμβαση πέτυχε το ακριβώς αντίθετο, τροφοδότησε την αισχροκέρδεια. Στα φθηνά ακίνητα που κάλυπταν τα κριτήρια του προγράμματος καταγράφηκαν τεχνητές ανατιμήσεις έως και 30%. Η κρατική επιδότηση επιτοκίου δεν πήγε ποτέ στην τσέπη των νέων ανθρώπων· μεταφέρθηκε αυτούσια στις τσέπες των πωλητών και των μεσιτών που εκμεταλλεύτηκαν την απόγνωση των αγοραστών. Το κράτος λειτούργησε ως ο μέγιστος χορηγός της φούσκας των ακινήτων.
Το ακόμα πιο επικίνδυνο σενάριο, ωστόσο, διαφαίνεται στο μέλλον. Στελέχη της κτηματαγοράς κρούουν ήδη τον κώδωνα του κινδύνου για τη δημιουργία μιας νέας γενιάς «κόκκινων» δανείων. Απελπισμένοι να βρουν μια στέγη, χιλιάδες δανειολήπτες εξαναγκάστηκαν να πάρουν δάνεια στα απόλυτα όρια των αντοχών τους, αγοράζοντας υπερτιμημένα ακίνητα 40 και 50 ετών. Όταν σε αυτά προστεθούν τα υπέρογκα και απρόβλεπτα κόστη ανακαίνισης που απαιτούνται για να γίνουν αυτά τα σπίτια κατοικήσιμα, το οικονομικό αδιέξοδο είναι βέβαιο.
Πρόκειται για μια ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της κοινωνίας. Η κυβέρνηση, αντί να αυξήσει το απόθεμα των κατοικιών ή να επιβάλει πλαφόν και κανόνες στην αγορά, επέλεξε τη λογική του «μοιράζω χρήμα στην ζήτηση» χωρίς προσφορά. Το αποτέλεσμα, οι τιμές εκτοξεύτηκαν, οι λίγοι κέρδισαν, και η συντριπτική πλειοψηφία των νέων έμεινε ξανά στο περιθώριο, φορτωμένη με προσδοκίες που διαψεύστηκαν και ένα στεγαστικό αδιέξοδο που γιγαντώνεται καθημερινά.