Το νέο «μανιφέστο» Πούτιν-Σι για ανατροπή της Pax Americana
Την πρόθεσή τους να συνεργαστούν στενά, σε όλους τους τομείς, προκειμένου να επιτύχουν την ανατροπή της καθεστηκυίας διεθνούς τάξης που στηρίζουν οι ΗΠΑ και να επιφέρουν στην πράξη τον «πολυπολικό κόσμο», περιγράφουν απροκάλυπτα, μέσα από το νέο κοινό ανακοινωθέν τους, Κίνα και Ρωσία.
Γράφει ο Γιώργος Παπανικολάου
Είναι ίσως σημείο των καιρών ότι ένα κείμενο μεγέθους περίπου 9.000 λέξεων, το οποίο αναλύει την αμοιβαία στήριξή τους σε όλα τα επίπεδα και το εύρος μιας συνεργασίας που ξεκινά από τον πολιτισμό και τον αθλητισμό και φτάνει ως το Διάστημα, τις διεθνείς συμμαχίες και τα πυρηνικά όπλα, καλύπτοντας κάθε ενδιάμεσο τομέα, οικονομικό, στρατιωτικό και κοινωνικό, δεν έτυχε ιδιαίτερης αναφοράς και ανάλυσης στα διεθνή (και τα ελληνικά) ΜΜΕ.
Παρότι αφορά δύο από τις τρεις σημερινές πυρηνικές υπερδυνάμεις και παρότι υπογράφηκε με κάθε επισημότητα κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Πούτιν στο Πεκίνο, με τον Σι Τζινπίνγκ να εμφανίζει μαζί του τη θερμότερη σχέση σε σύγκριση με οποιονδήποτε ξένο ηγέτη.
Από τις αρχές του πολέμου στην Ουκρανία, είχαμε διατυπώσει την άποψη ότι η Κίνα θα στηρίξει τη Ρωσία, βασιζόμενοι και στο πρώτο «μανιφέστο» Πούτιν-Σι Τζινπίνγκ, που είχε υπογραφεί περίπου 20 μέρες πριν τη ρωσική εισβολή.
Και τότε είχε περάσει σχεδόν απαρατήρητο, είχε περίπου αγνοηθεί στη Δύση, ως «λόγια» χωρίς σημασία! Τότε η κυρίαρχη δυτική σκέψη ήταν ότι η Κίνα θα απομακρυνθεί από τη Ρωσία, εξαιτίας της σύρραξης στην Ουκρανία.
Περισσότερα από δύο χρόνια αργότερα κι ενώ οι ηγεσίες της Δύσης αρχίζουν πλέον να παραδέχονται ότι η Κίνα στηρίζει αταλάντευτα τη Ρωσία, ακόμη και σε υλικά «διπλής χρήσης» με στρατιωτικές εφαρμογές, κι ενώ οι ΗΠΑ προχωρούν σε κυρώσεις και προειδοποιήσεις απέναντί της, η συμμαχία των δύο εμφανώς βαθαίνει.
Πούτιν και Σι, με αυτό το νέο μανιφέστο, διπλάσιο σε μέγεθος από το προηγούμενο και με πολλές εξειδικεύσεις στο περιεχόμενό του ανά τομέα, διατρανώνουν επισήμως ότι είναι αταλάντευτοι στη συνεργασία αλλά και τους στόχους τους, με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Είναι χαρακτηριστική η περιγραφή της σχέσης στην αρχή του κειμένου, ανάλογη αυτής που υπήρχε και στο πρώτο μανιφέστο, στην οποία αναφέρεται ότι:
«Οι σύγχρονες ρωσο-κινεζικές σχέσεις αντιπροσωπεύουν μια πιο προηγμένη μορφή διακρατικής αλληλεπίδρασης σε σύγκριση με τις στρατιωτικοπολιτικές συμμαχίες του Ψυχρού Πολέμου… Σε συνθήκες διεθνούς αναταραχής, οι ρωσο-κινεζικές σχέσεις δοκιμάζονται επαρκώς από τις ραγδαίες αλλαγές στον κόσμο, επιδεικνύοντας δύναμη και σταθερότητα, και βιώνουν την καλύτερη περίοδο της ιστορίας τους. Τα μέρη τονίζουν ότι η ανάπτυξη των ρωσο-κινεζικών σχέσεων, συνολικής εταιρικής σχέσης και στρατηγικής αλληλεπίδρασης, ανταποκρίνεται στα θεμελιώδη συμφέροντα δύο κρατών και των λαών τους, δεν βασίζεται σε στιγμιαία συμφέροντα ή καιροσκοπικούς υπολογισμούς».
Αυτό που προκύπτει, είναι ότι η σύρραξη στην Ουκρανία όχι μόνο δεν δημιούργησε απόσταση ανάμεσα στις δύο μεγάλες δυνάμεις, αλλά σε συνδυασμό και με την ολοένα αυξανόμενη ένταση μεταξύ Δύσης και Κίνας, έχει ενισχύσει πολύ περισσότερο τη σχέση τους.
Δεν είναι τυχαίο δε ότι αυτό το κείμενο υπογράφηκε και ανακοινώθηκε ελάχιστο διάστημα μετά την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν στο Πεκίνο, όπου ο Σι τον υποδέχθηκε με ελάχιστες τιμές, σχεδόν απαξιωτικά, γνωρίζοντας ότι αντικείμενο θα ήταν οι προειδοποιήσεις των ΗΠΑ να αλλάξει στάση απέναντι στη Ρωσία όσο είναι καιρός, για να μην υποστεί τις επιπτώσεις.
Εκτιμώντας ότι η γεωπολιτική, πολιτική αλλά και οικονομική σημασία αυτού του κειμένου σήμερα, με τη Ρωσία σε πρωτόγνωρη ένταση με τη Δύση, τη Μέση Ανατολή στα πρόθυρα της ανάφλεξης και τον κόσμο στη δίνη ενός νέου ψυχρού πολέμου, είναι μεγάλη, παραθέτουμε μεγάλο μέρος του στα ελληνικά (περίπου το ήμισυ του περιεχομένου), με τίτλους και επισημάνσεις που βοηθούν τον αναγνώστη να εστιάσει σε αντικείμενα που κρίνει ότι τον αφορούν.
Για εκείνους που θα θελήσουν να εμβαθύνουν περισσότερο, παραθέτουμε όλο το κείμενο των 9.000 λέξεων σε 20 σελίδες, στα αγγλικά, εδώ έως συνοδευτικό υλικό.
Αμοιβαία υποστήριξη «εφ’ όλης της ύλης» κόντρα στις ΗΠΑ
Τα μέρη είναι αποφασισμένα να υπερασπιστούν τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά τους, να αντισταθούν σε κάθε προσπάθεια παρέμβασης στην ομαλή ανάπτυξη των διμερών σχέσεων, παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις των δύο κρατών και περιορισμού του οικονομικού, τεχνολογικού δυναμικού ή της εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας και της Κίνας.
Τα μέρη επαναλαμβάνουν ότι είναι πλήρως προσηλωμένα στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), στις βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου και στη διεθνή αλληλεπίδραση, δημιουργώντας ένα πρότυπο σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Τα μέρη εκφράζουν την ετοιμότητά τους να συνεχίσουν να εμβαθύνουν τη συνολική στρατηγική συνεργασία, να παρέχουν αμοιβαία ισχυρή υποστήριξη για την προστασία ζωτικών συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων κυριαρχίας, εδαφικής ακεραιότητας, ασφάλειας και ανάπτυξης, να χρησιμοποιούν ορθολογικά και αποτελεσματικά τα πλεονεκτήματα των δύο χωρών για να διασφαλίσουν ασφάλεια και σταθερότητα στα κράτη τους και προωθούν την εθνική ανάπτυξη και αναζωογόνηση.
Η ρωσική πλευρά επιβεβαιώνει τη δέσμευσή της στην αρχή της «μίας Κίνας», αναγνωρίζει ότι η Ταϊβάν είναι αναπόσπαστο μέρος της Κίνας, αντιτίθεται στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν με οποιαδήποτε μορφή και υποστηρίζει σθεναρά τις ενέργειες της κινεζικής πλευράς για την προστασία της δικής της κυριαρχίας και της εδαφικής της ακεραιότητας, καθώς και για την ενοποίηση της χώρας. Η κινεζική πλευρά υποστηρίζει τις προσπάθειες της ρωσικής πλευράς για διασφάλιση της ασφάλειας και της σταθερότητας, της εθνικής ανάπτυξης και ευημερίας, της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας και αντιτίθεται στις εξωτερικές παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις της Ρωσίας.
Συντονισμός στην ανάδυση μιας νέας παγκόσμιας τάξης
Τα μέρη σημειώνουν την αυξανόμενη δυναμική των συνεχιζόμενων παγκόσμιων αλλαγών, την ενίσχυση των θέσεων και την ανάπτυξη των πραγματικών δυνατοτήτων των κρατών του Παγκόσμιου Νότου και των περιφερειακών κορυφαίων χωρών. Τα περιγράμματα μιας πολυκεντρικής παγκόσμιας τάξης γίνονται όλο και πιο ξεκάθαρα. Τέτοιοι αντικειμενικοί παράγοντες επιταχύνουν την ανακατανομή του δυναμικού, των πόρων και των προοπτικών ανάπτυξης υπέρ των κρατών με αναδυόμενες αγορές και των αναπτυσσόμενων χωρών και συμβάλλουν στον εκδημοκρατισμό των διεθνών σχέσεων και της διεθνούς δικαιοσύνης. Την ίδια στιγμή, κράτη που έχουν συνηθίσει να σκέφτονται σύμφωνα με τη λογική του ηγεμονισμού και της πολιτικής εξουσίας προσπαθούν να υπονομεύσουν τη γενικά αναγνωρισμένη παγκόσμια τάξη που βασίζεται στο διεθνές δίκαιο και να την αντικαταστήσουν με μια «τάξη βασισμένη σε κανόνες».
Ως ανεξάρτητα κέντρα του αναδυόμενου πολυπολικού κόσμου, η Ρωσία και η Κίνα θα κάνουν πλήρη χρήση του δυναμικού των διμερών σχέσεων προκειμένου να προωθήσουν αυτή τη διαδικασία με ισότιμο και τακτικό τρόπο και να εκδημοκρατίσουν τις διεθνείς σχέσεις και να εδραιώσουν τις προσπάθειες για την οικοδόμηση ενός δίκαιου και ορθολογικού πολυπολικού κόσμου.
Τα Μέρη πιστεύουν ότι όλα τα κράτη έχουν το δικαίωμα σύμφωνα με τις εθνικές συνθήκες και με βάση τη βούληση του λαού, να επιλέξουν το δικό τους αναπτυξιακό μοντέλο, πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό σύστημα. Τα μέρη αντιτίθενται στις παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις κυρίαρχων χωρών, στην επιβολή μονομερών κυρώσεων που δεν έχουν διεθνή νομική βάση και δεν εγκρίνονται από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και στην εξωεδαφική εφαρμογή του εθνικού δικαίου και στη χάραξη ιδεολογικών διαχωριστικών γραμμών. Τα μέρη σημειώνουν ότι η νεοαποικιοκρατία και ο ηγεμονισμός είναι εντελώς αντίθετοι με τις τάσεις της εποχής και ζητούν ισότιμο διάλογο και ανάπτυξη συνεργασιών για την προώθηση των επαφών και της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των πολιτισμών.
Η αμυντική συνεργασία στο επίκεντρο
Τα μέρη σημειώνουν με ικανοποίηση ότι η συνεπής ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των δύο κρατών στον τομέα της άμυνας, βασισμένη σε υψηλό επίπεδο αμοιβαίας στρατηγικής εμπιστοσύνης, ενισχύει αποτελεσματικά την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια. Η Μόσχα και το Πεκίνο θα εμβαθύνουν περαιτέρω την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία στον στρατιωτικό τομέα, θα επεκτείνουν το πεδίο των κοινών ασκήσεων και της μαχητικής εκπαίδευσης, θα διεξάγουν τακτικά κοινές θαλάσσιες και εναέριες περιπολίες, θα αυξήσουν τον συντονισμό και τη συνεργασία σε διμερή βάση και σε πολυμερείς μορφές και θα βελτιώνουν συνεχώς τις δυνατότητες και το επίπεδο κοινής απάντησης σε προκλήσεις και απειλές.
Τα μέρη σημειώνουν το απαράδεκτο της παρέμβασης στις κυρίαρχες υποθέσεις των κρατών μέσω της χρήσης πολυμερούς ή εθνικής δικαιοσύνης ή βοήθειας σε αυτό από ξένα δικαστικά όργανα ή πολυμερείς νομικούς μηχανισμούς και εκφράζουν βαθιά ανησυχία για την αυξανόμενη πολιτικοποίηση της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης και τις σχετικές παραβιάσεις σε ανθρώπινα δικαιώματα και κυριαρχικές ασυλίες. Τα μέρη αναγνωρίζουν ότι η χρήση τέτοιων μέτρων από οποιοδήποτε κράτος ή ομάδα κρατών είναι παράνομη, αντίθετη με τις γενικά αποδεκτές αρχές και κανόνες του διεθνούς δικαίου και περιορίζει τις δυνατότητες της διεθνούς κοινότητας στην καταπολέμηση του εγκλήματος.
Τα μέρη καταδικάζουν πρωτοβουλίες για κατάσχεση ενεργητικού και περιουσιακών στοιχείων ξένων κρατών και υπογραμμίζουν το δικαίωμα τέτοιων κρατών να λαμβάνουν μέτρα αντιποίνων σύμφωνα με τους διεθνείς νομικούς κανόνες.
