Κλάμα στη Γερμανία: Κινδυνεύει να μετατραπεί σε…βιομηχανικό μουσείο

 30/01/2023    03 : 50 : 17
σολτς
70 / 100

Το μεγαλύτερο ολοκληρωμένο χημικό συγκρότημα στον κόσμο, μαζί με τα κεντρικά γραφεία της BASF στο Ludwigshafen, έχει το μέγεθος μιας μικρής πόλης. Εχει έναν από τους μεγαλύτερους σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων της Ευρώπης, το δικό του νοσοκομείο και τη δική του πυροσβεστική.

Η ψυχή του Ludwigshafen είναι το φυσικό αέριο. Είναι η “ζωτική ουσία” που διατρέχει το πυκνό δίκτυο των αγωγών, το βασικό καύσιμο για τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής της, η πρώτη ύλη για τις χημικές διεργασίες της. Αλλά ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει χτυπήσει τον κύριο προμηθευτή της.

Μεταδίδει το euro2day.gr

Η BASF ανταποκρίθηκε αρχικά στην εκτίναξη της τιμής του φυσικού αερίου κλείνοντας το εργοστάσιο αμμωνίας και μειώνοντας το ρυθμό λειτουργίας της μονάδας ακετυλένιου, περιορίζοντας την παραγωγή δύο χημικών δομικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή μιας σειράς διαφορετικών προϊόντων που είναι ζωτικής σημασίας για τις σύγχρονες βιομηχανικές αλυσίδες αξίας.

«Οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου έχουν δημιουργήσει μια κατάσταση όπου η εισαγωγή αμμωνίας από το εξωτερικό ήταν φθηνότερη από την παραγωγή του», λέει ο Uwe Liebelt, επικεφαλής των ευρωπαϊκών τοποθεσιών της BASF.

Μέχρι τον Οκτώβριο, η εταιρεία είχε προχωρήσει πολύ περισσότερο, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το υψηλότερο ενεργειακό κόστος είχε υπονομεύσει τόσο πολύ την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης που θα έπρεπε να μετασχηματίσει ολόκληρη τη δραστηριότητά της, σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times.

Ο διευθύνων σύμβουλος Martin Brudermüller ανακοίνωσε ότι η BASF θα συρρικνωθεί στην Ευρώπη «το συντομότερο δυνατό, αλλά και μόνιμα». Οι περισσότερες από τις περικοπές αναμένεται να γίνουν στην τοποθεσία Ludwigshafen.

Η BASF δεν είναι μόνη. Από το καλοκαίρι, εταιρείες σε όλη τη Γερμανία προσπαθούν να προσαρμοστούν στην σχεδόν πλήρη εξαφάνιση του ρωσικού φυσικού αερίου. Έχουν χαμηλώσει τα φώτα, έχουν στραφεί στο πετρέλαιο και, ως έσχατη λύση, έχουν μειώσει την παραγωγή. Κάποιοι σκέφτονται ακόμη και να μεταφέρουν τις επιχειρήσεις σε χώρες όπου η ενέργεια είναι φθηνότερη.

Αυτό προκαλεί βαθιά ανησυχία για το μέλλον της γερμανικής βιομηχανίας και τη βιωσιμότητα του επιχειρηματικού μοντέλου της χώρας, το οποίο εδώ και καιρό βασίζεται στη φθηνή ενέργεια που εγγυάται η άφθονη παροχή ρωσικού φυσικού αερίου.

Η Constanze Stelzenmüller, διευθύντρια του Κέντρου για τις ΗΠΑ και την Ευρώπη στο Ινστιτούτο Brookings, είπε ότι η Γερμανία είναι μια “εργαστηριακή περίπτωση” ενός δυτικού κράτους που πόνταρε σε ένα «στρατηγικό στοίχημα» σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και αλληλεξάρτησης – και τώρα υφίσταται τις δραματικές συνέπειες.

«Ανάθεσε την ασφάλειά της στις ΗΠΑ, την εξαγωγική ανάπτυξή της στην Κίνα και τις ενεργειακές της ανάγκες στη Ρωσία», έγραψε τον Ιούνιο. «Βρίσκεται πλέον εξαιρετικά ευάλωτη στις αρχές του 21ου αιώνα που χαρακτηρίζεται από μεγάλο ανταγωνισμό δυνάμεων και μια αυξανόμενη οπλοποίηση της αλληλεξάρτησης τόσο από συμμάχους όσο και από αντιπάλους».

Με πολλούς τρόπους, η BASF αποτελεί την επιτομή της άποψης της Stelzenmüller. Με τα χρόνια, εξαρτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό αέριο με αγωγούς. Από την Κίνα προέρχονται πλέον 12 δισ. ευρώ των ετήσιων εσόδων της BASF, η οποία κατασκευάζει ένα χημικό συγκρότημα 10 δισ. ευρώ στην περιοχή Γκουανγκντόνγκ, στη νοτιοανατολική Κίνα, η μεγαλύτερη ξένη επένδυση στην ιστορία της.

Μεταφορά δραστηριοτήτων
Κάποιοι στο Βερολίνο βλέπουν το νέο εργοστάσιο στην Κίνα με καχυποψία. «Βασικά φτιάχνουν μια άλλη έκδοση του Ludwigshafen εκεί», λέει ένας Γερμανός αξιωματούχος. «Ο φόβος είναι ότι μια μέρα μπορεί να κλείσουν εντελώς τη δραστηριότητα στη Γερμανία και να έχουν όλες τις δραστηριότητές τους στο κινεζικό εργοστάσιο».

Η BASF έχει απορρίψει σε μεγάλο βαθμό τις ανησυχίες ότι επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη που έκαναν οι γερμανικές επιχειρήσεις με τη Ρωσία – εξαρτώνται υπερβολικά από ένα αυταρχικό κράτος με δυνητικά επιθετικές προθέσεις προς τους γείτονές της.

Ο διευθύνων σύμβουλος Martin Brudermüller , ο οποίος έζησε δέκα χρόνια στο Χονγκ Κονγκ, λέει ότι η BASF δεν έχει την πολυτέλεια να μην βρίσκεται στην Κίνα, η οποία αντιπροσωπεύει το 50% της παγκόσμιας αγοράς χημικών προϊόντων και αναπτύσσεται πολύ πιο έντονα από την Ευρώπη.

Υπήρχαν κίνδυνοι, είπε ο Brudermüller στους δημοσιογράφους τον Οκτώβριο, αλλά «καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η Κίνα είναι μια ευκαιρία… και είναι λογικό να επεκτείνουμε τη θέση μας [εκεί]». Οι Γερμανοί θα πρέπει «να σταματήσουν να χτυπούν την Κίνα και να κοιτάξουμε τον εαυτό μας λίγο πιο αυτοκριτικά».

Μερικοί Γερμανοί κάνουν ακριβώς αυτό – και ζητούν σημαντική επανεξέταση του οικονομικού παραδείγματος της χώρας, σε όλα, από την απορρύθμιση μέχρι τη μετανάστευση. «Το γερμανικό επιχειρηματικό μοντέλο πρέπει να αλλάξει», λέει στους Financial Times ο Christian Lindner, υπουργός Οικονομικών της χώρας. «Βασίστηκε σε χαμηλές τιμές ενέργειας… σε αφθονία ειδικευμένων εργαζομένων και ανοιχτές αγορές για τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας της Γερμανίας». Αλλά «αυτό το μοντέλο δεν λειτουργεί πια γιατί πολλά από τα βασικά στοιχεία έχουν αλλάξει».

Τα στατιστικά στοιχεία που δημοσιεύθηκαν τον περασμένο μήνα ανέφεραν ότι η παραγωγή σε βιομηχανίες έντασης ενέργειας, που αντιπροσωπεύουν το 23% όλων των βιομηχανικών θέσεων εργασίας στη Γερμανία, μειώθηκε κατά 10%από την αρχή του έτους. Τομείς όπως τα μέταλλα, το γυαλί, τα κεραμικά, το χαρτί και τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα έχουν δεχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα. «Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν 1,5 εκατομμύριο εργαζόμενοι στη Γερμανία των οποίων οι κλάδοι βρίσκονται υπό πίεση αυτή τη στιγμή», λέει ο Clemens Fuest, επικεφαλής του Ινστιτούτου Ifo.

Κρατικά σωσίβια
Η ελπίδα είναι στα κρατικά σωσίβια. Τον Σεπτέμβριο, ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας «προστατευτικής ασπίδας» 200 δισεκατομμυρίων ευρώ για να μετριαστεί ο αντίκτυπος του υψηλότερου ενεργειακού κόστους στις εταιρείες και τα νοικοκυριά, συμπεριλαμβανομένου ενός «φρένου» στην τιμή του φυσικού αερίου.

Ελπίζουν ότι αυτή είναι μόνο η αρχή. «Η κυβέρνηση θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να κρατήσει τη βιομηχανία στη Γερμανία ζωντανή», λένε στελέχη βιομηχανιών. «Επειδή χωρίς βιομηχανία η χώρα μας δεν αξίζει τίποτα».

Οι κατασκευαστές γυαλιού και κεραμικών της Γερμανίας μπορεί να δυσκολεύονται — αλλά είναι σχετικά μικροί. Η χημική βιομηχανία όμως είναι τεράστια, απασχολεί περισσότερους από 450.000 ανθρώπους στη Γερμανία. «Αν μειωνόταν στο μισό σε μέγεθος, αυτό θα είχε άμεσο αντίκτυπο στην ευημερία της χώρας», λέει ο Henrik Ahlers, country manager της EY Γερμανίας.

Για δεκαετίες, η BASF, ο μεγαλύτερος βιομηχανικός καταναλωτής φυσικού αερίου της Ευρώπης, προερχόταν τις περισσότερες από αυτές τις εισαγωγές από τη Ρωσία. Τώρα το κόστος αυτής της εξάρτησης γίνεται σαφές.

Η εταιρεία λέει ότι κλήθηκε να πληρώσει 2,2 δισ. ευρώ περισσότερα για το φυσικό αέριο μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου από ό,τι την ίδια περίοδο του 2021 και κατέληξε να έχει ζημιά 130 εκατ. ευρώ στις γερμανικές δραστηριότητές της το τρίτο τρίμηνο. Τώρα σχεδιάζει περικοπές κόστους 1 δισ. ευρώ τα επόμενα δύο χρόνια, εν μέρει ως απάντηση στην άνοδο των τιμών της ενέργειας.

Το φάντασμα της αποβιομηχάνισης
Η ανησυχία τώρα είναι ότι η βιομηχανική παραγωγή θα μπορούσε, μακροπρόθεσμα, να απομακρυνθεί εντελώς από τη Γερμανία. Μια δημοσκόπηση το καλοκαίρι από το BDI, το κύριο επιχειρηματικό λόμπι της Γερμανίας, διαπίστωσε ότι σχεδόν μία στις τέσσερις εταιρείες της Mittelstand – οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της γερμανικής οικονομίας – σκέφτονταν να μεταφέρουν την παραγωγή τους στο εξωτερικό. Ήταν κυρίως το ενεργειακό κόστος που πυροδότησε τη μετατόπιση.

Αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας. Το επιχειρηματικό περιβάλλον στη Γερμανία -και στην Ευρώπη ευρύτερα- έχει «επιδεινωθεί», δήλωσε ο Brudermüller της BASF τον Οκτώβριο. Η ανάπτυξη στην ευρωπαϊκή αγορά ήταν υποτονική εδώ και μια δεκαετία», είπε.

Οι ηγέτες του κλάδου αναφέρουν μέτρα όπως η οδηγία της ΕΕ για τις βιομηχανικές εκπομπές και η στρατηγική της για τα χημικά για την αειφορία, με στόχο την απαγόρευση των πιο επιβλαβών χημικών ουσιών στα καταναλωτικά προϊόντα. «Το ρυθμιστικό βάρος που συσσωρεύεται μπορεί να είναι διαχειρίσιμο για τους παγκόσμιους παίκτες, αλλά δεν ξέρω πώς υποτίθεται ότι θα το αφομοιώσει μια μεσαία εταιρεία 100-200 ατόμων», λέει ο Liebelt.

Το επενδυτικό κλίμα αλλού αρχίζει να φαίνεται πιο ελκυστικό. Ο νόμος για τη μείωση του πληθωρισμού (IRA) της κυβέρνησης Μπάιντεν, ο οποίος περιλαμβάνει επιδοτήσεις 369 δισεκατομμυρίων δολαρίων για πράσινες τεχνολογίες, έχει τη δυνατότητα να παρασύρει δεκάδες γερμανικές επιχειρήσεις μακριά από την εγχώρια βάση τους.

Σύμφωνα με τον IRA, οι επιδοτήσεις για αγορές ηλεκτρικών οχημάτων θα περιορίζονται σε εκείνα που γίνονται με εξαρτήματα από τη Βόρεια Αμερική και συναρμολογούνται εκεί, ένα καθεστώς που η ΕΕ λέει ότι θα έβλαπτε τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης και θα παραβίαζε τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Κάποιοι φτάνουν στο σημείο να προβλέπουν ότι η Γερμανία θα απογυμνωθεί από τη βιομηχανική της βάση. Ένα πρόσφατο σημείωμα του αναλυτή της Deutsche Bank, Eric Heymann, προέβλεψε ότι το μερίδιο της μεταποίησης στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της Γερμανίας – 20% το 2021 – θα μειωθεί τα επόμενα χρόνια. «Αν κοιτάξουμε πίσω στην τρέχουσα ενεργειακή κρίση σε περίπου δέκα χρόνια, θα μπορούσαμε να δούμε αυτή τη φορά ως το σημείο εκκίνησης για μια επιταχυνόμενη αποβιομηχάνιση της Γερμανίας», έγραψε.

Οι μεγάλες πολυεθνικές θα επιβιώσουν. Αλλά «θα είναι μεγαλύτερη πρόκληση για τη γερμανική Mittelstand, ειδικά στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, να προσαρμοστεί στον νέο ενεργειακό κόσμο», συνέχισε. «Πολλές εταιρείες θα αποτύχουν να το κάνουν».

Χτίζοντας πάνω σε δυνάμεις
«Όποιος πιστεύει ότι θα αφήσουμε τη Γερμανία ως βιομηχανική δύναμη να καταρρεύσει, δεν έχει υπολογίσει… την ευρηματικότητα της γερμανικής βιομηχανίας και δεν έχει υπολογίσει την αποφασιστικότητα της γερμανικής κυβέρνησης και του υπουργείου μου», είπε πρόσφατα ο Ρόμπερτ Χάμπεκ, υπουργός Οικονομίας. «Δεν θα συμβεί».

Μερικοί οικονομολόγοι συμμερίζονται την αισιοδοξία του. Ο Jens Südekum, καθηγητής διεθνών οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Heinrich Heine του Ντίσελντορφ, επισημαίνει τα κυβερνητικά μέτρα όπως το φρένο στην τιμή του φυσικού αερίου. «Με αυτό, ο κίνδυνος της αποβιομηχάνισης έχει σχεδόν εξαλειφθεί», λέει. Τονίζει επίσης τα μακροπρόθεσμα πλεονεκτήματα της γερμανικής βιομηχανίας – βαθιές αλυσίδες αξίας, υψηλή παραγωγικότητα και ποιότητα προϊόντων και εταιρείες Mittelstand που είναι παγκόσμιοι ηγέτες στον τομέα τους.

Η βιομηχανική επιτυχία της Γερμανίας «είναι το αποτέλεσμα μακροπρόθεσμων επενδύσεων, βαθιάς τεχνογνωσίας και υψηλού βαθμού αυτοματισμού», λέει. «Αυτά είναι πλεονεκτήματα που έχουν δημιουργηθεί εδώ και δεκαετίες και δεν πρόκειται να εξαφανιστούν ξαφνικά».

Υπουργοί, επικεφαλής εταιρειών και οικονομολόγοι συμφωνούν ότι το μέλλον της γερμανικής βιομηχανίας μπορεί να εξαρτάται από το πόσο γρήγορα μπορεί να βρει νέους τρόπους για να δυναμώσει. Η χώρα έχει καταβάλει γενναίες προσπάθειες για να βρει εναλλακτικές λύσεις στις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία, κατασκευάζοντας τερματικούς σταθμούς εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου, επαναφέροντας τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και παρατείνοντας τη διάρκεια ζωής των πυρηνικών αντιδραστήρων της. Επιταχύνει επίσης την ανάπτυξη της αιολικής και ηλιακής ενέργειας, ένα βασικό μέρος του σχεδίου της να αντλεί το 80% της ηλεκτρικής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έως το 2030 —από 50% τώρα— και να είναι ουδέτερο από άνθρακα έως το 2045.

Αλλά η BASF ανησυχεί ότι η ώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας γίνεται πολύ αργά. «Αν θέλουμε να πετύχουμε τον στόχο μας για το 2030 για την αιολική και την ηλιακή ενέργεια, θα πρέπει να κατασκευάζουμε σχεδόν 30 GW κάθε χρόνο, αλλά τα τελευταία χρόνια έχουμε κατασκευάσει μόλις 6,5 GW κατά μέσο όρο κάθε χρόνο», λέει ο Lars Kissau. επικεφαλής του Net Zero Accelerator της BASF. «Έτσι κάθε χρόνο το χάσμα μεγαλώνει».

Η κλίμακα της πρόκλησης είναι πράγματι γιγάντια. Η αιολική βιομηχανία λέει ότι η Γερμανία πρέπει να κατασκευάζει 6 ανεμογεννήτριες την ημέρα για να πετύχει τον στόχο του 2030, απαιτώντας έως και 3.300 τόνους χάλυβα την ημέρα — ή σχεδόν μισό Πύργο του Άιφελ. Ωστόσο, μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου του τρέχοντος έτους, διαχειριζόταν ρυθμό μικρότερο από έναν στρόβιλο την ημέρα.

Ο Markus Steilemann, επικεφαλής του VCI, του γερμανικού οργανισμού εμπορίου χημικών ουσιών, λέει ότι αντιμετωπίζοντας τέτοια εμπόδια, η Γερμανία κινδυνεύει «να μετατραπεί από μια βιομηχανική χώρα σε ένα βιομηχανικό μουσείο».

Ερωτηθείς ο Χάμπεκ, ο υπουργός Οικονομίας, λέει στους FT ότι η κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χημική βιομηχανία είναι «αναμφισβήτητα δύσκολη». Αλλά υπονοεί ότι φταίει μόνο η ίδια. «Δεν διαφοροποίησαν τον ενεργειακό τους εφοδιασμό, αλλά βασίστηκαν στο ρωσικό αέριο», προσθέτει. «Και αυτό τώρα αποδείχθηκε ότι ήταν λάθος».

div#stuning-header .dfd-stuning-header-bg-container {background-color: #5dacee;background-size: initial;background-position: top center;background-attachment: initial;background-repeat: initial;}#stuning-header div.page-title-inner {min-height: 450px;}#main-content .dfd-content-wrap {margin: 0px;} #main-content .dfd-content-wrap > article {padding: 0px;}@media only screen and (min-width: 1101px) {#layout.dfd-portfolio-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars,#layout.dfd-gallery-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars {padding: 0 0px;}#layout.dfd-portfolio-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars > #main-content > .dfd-content-wrap:first-child,#layout.dfd-gallery-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars > #main-content > .dfd-content-wrap:first-child {border-top: 0px solid transparent; border-bottom: 0px solid transparent;}#layout.dfd-portfolio-loop > .row.full-width #right-sidebar,#layout.dfd-gallery-loop > .row.full-width #right-sidebar {padding-top: 0px;padding-bottom: 0px;}#layout.dfd-portfolio-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars .sort-panel,#layout.dfd-gallery-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars .sort-panel {margin-left: -0px;margin-right: -0px;}}#layout .dfd-content-wrap.layout-side-image,#layout > .row.full-width .dfd-content-wrap.layout-side-image {margin-left: 0;margin-right: 0;}