Η αγορά πετρελαίου στην Ελλάδα: Διυλιστήρια, χονδρικό εμπόριο και πρατήρια

Δευτέρα 03/02/2023    05 : 07 : 28
venzini
65 / 100

Η αγορά πετρελαίου διακρίνεται σε τρεις αγορές: Πρώτον, στην αγορά διύλισης: τα διυλιστήρια αγοράζουν αργό πετρέλαιο και πωλούν τα προϊόντα πετρελαίου στις εταιρίες χονδρικής εµπορίας. Δεύτερον, στην αγορά χονδρικής: οι εταιρίες πωλούν τα καύσιµα στους πρατηριούχους. Τρίτον, στην αγορά λιανικής: οι πρατηριούχοι πωλούν τα καύσιµα στους καταναλωτές.

Στη αγορά διύλισης δραστηριοποιούνται δύο εταιρίες, τα ΕΛΠΕ (Ελληνικά Πετρέλαια) και η Motor Oil. Σ’ αυτές ανήκουν τα τέσσερα διυλιστήρια που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. Τα ΕΛΠΕ σαφώς επικρατούν στην αγορά διύλισης, καθώς κατέχουν μερίδιο αγοράς πάνω από 60%. Υπάρχουν συνθήκες ολιγοπωλίου µε σημαντικά εµπόδια εισόδου νέων επιχειρήσεων, λόγω του υψηλού µη ανακτήσιµου κόστους.

Από τους συμμετέχοντες στην αγορά υποστηρίζεται ότι οι τιμές καθορίζονται βάσει της αγοράς της Μεσογείου µε ποσοστό προσαύξησης (κέρδους) των διυλιστηρίων της τάξεως του 0,3% της τιµής (βλ. ανακοίνωση των ΕΛΠΕ, Καθηµερινή, 18 Σεπτεµβρίου 2012). Κανονικά θα έπρεπε να μπορεί το κράτος να κάνει αγορές απευθείας από τις χώρες παραγωγής που είναι δίπλα μας, όπως η Λιβύη ή το Ιράν σε τιμές με σταθερή έκπτωση σε σύγκριση με τις τιμές Γένοβας.

Στην αγορά χονδρικής δραστηριοποιούνται περίπου 20 εταιρίες εμπορίας, εκ των οποίων κάποιες είναι θυγατρικές των διυλιστηρίων. Οι εταιρίες εμπορίας μπορούν να εισάγουν καύσιµα και από ξένα διυλιστήρια, αν είναι συµφέρουσες οι τιμές, αλλά δεν υπάρχουν διυλιστήρια σε μικρότερη απόσταση από τις χώρες παραγωγής. Η Ελλάδα είναι εγγύτερα ακόμα και από την Τουρκία, η οποία δεν έχει διυλιστήριο στις νότιες περιοχές της. Επίσης η Κύπρος θα μπορούσε να έχει διυλιστήριο αλλά δεν διαθέτει.

Η αγορά δεν χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερο βαθμό συγκέντρωσης, αν και οι τέσσερις μεγαλύτερες εταιρίες (οι θυγατρικές των ΕΛΠΕ και της Motor Oil και οι πολυεθνικές ΒΡ και SHELL) κατέχουν μερίδιο αγοράς πάνω από 50%. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν υπάρχουν σαφή εµπόδια στην είσοδο νέων εταιριών (Τεύχος 37 Οικονοµικό ∆ελτίο 12 ∆εκέµβριος 2012 2 Βλ. µεταξύ άλλων Καθημερινή, 12.9.2012, 18.9.2012 και 2.10.2012).

Τιμές και πρατήρια

Οι εισαγωγές πετρελαιοειδών αντιπροσωπεύουν το 21,2% των συνολικών εισαγωγών αγαθών για τη δεκαετία 2001-2010 και το 36,27% το έτος 2011, σε ονομαστικούς όρους. Οι εισαγωγές πετρελαίου στη συνέχεια καθορίζουν την παραγόμενη ποσότητα των εξαγώγιμων προϊόντων πετρελαίου, που αντιπροσωπεύουν το 17,9% των συνολικών εξαγωγών για τη δεκαετία 2001-2010 και το 30,25% το έτος 2011, σε ονομαστικούς όρους (στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος). Τα ΕΛΠΕ είναι ο μεγαλύτερος βιομηχανικός και εμπορικός όμιλος στην Ελλάδα, η Motor Oil το μεγαλύτερο ιδιωτικό βιομηχανικό συγκρότημα στην Ελλάδα (Meleti BRAGOUDAKIS-SIDERIS: 1 18-01-13).

Ωστόσο, τιμές που χρεώνονται στις διαφορετικές γεωγραφικές περιφέρειες διαφέρουν. Έτσι δεν είναι ξεκάθαρος ο τρόπος, µε τον οποίο οι εταιρίες υπολογίζουν τις τιμές που χρεώνουν και τις εκπτώσεις που κάνουν σε διαφορετικές περιφέρειες της Ελλάδος. Επίσης, η αγορά που διαμορφώνει το κόστος μεταφοράς δεν είναι πλήρως ανταγωνιστική (η µεταφορά γίνεται µε βυτιοφόρα δηµόσιας και ιδιωτικής χρήσης και δεν χρησιμοποιείται ο σιδηρόδρομος στην ξηρά, ή τα πλοία στη θάλασσα).

Τα πρατήρια στην Ελλάδα είναι περίπου 7.000. Από αυτά, µόνο τα 600 είναι ανεξάρτητα. Τα υπόλοιπα ανήκουν, συνεργάζονται ή είναι θυγατρικές των εταιριών εμπορίας πετρελαιοειδών. Ο αριθμός των πρατηρίων είναι μεγάλος: στην Ελλάδα αντιστοιχεί 1 πρατήριο ανά 1.400 κατοίκους, ενώ στην ΕΕ αντιστοιχεί 1 πρατήριο ανά 3.800 κατοίκους (βλ. ΣΕΕΠΕ, 2010).

Όμως, στην Ελλάδα υπάρχει γεωγραφική κατάτμηση της αγοράς και ο ανταγωνισμός καθορίζεται από τον αριθμό των πρατηρίων ανά γεωγραφική περιοχή. Είναι χαρακτηριστικό ότι στον Πειραιά οι τιμές είναι έως και 20% μεγαλύτερες σε σύγκριση με την οδό Πειραιώς και εξίσου ακριβές με τον Μαραθώνα ή με τον Γέρακα. Γενικά, η Αττική έχει μεγαλύτερες τιμές από την Αργολίδα. Επίσης, οι συµβάσεις των πρατηριούχων µε τις εταιρίες εµπορίας ενδέχεται να είναι δεσμευτικές, επηρεάζοντας αρνητικά τη διαμόρφωση των τελικών τιµών.

ΠΗΓΗ-Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

div#stuning-header .dfd-stuning-header-bg-container {background-color: #5dacee;background-size: initial;background-position: top center;background-attachment: initial;background-repeat: initial;}#stuning-header div.page-title-inner {min-height: 450px;}#main-content .dfd-content-wrap {margin: 0px;} #main-content .dfd-content-wrap > article {padding: 0px;}@media only screen and (min-width: 1101px) {#layout.dfd-portfolio-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars,#layout.dfd-gallery-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars {padding: 0 0px;}#layout.dfd-portfolio-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars > #main-content > .dfd-content-wrap:first-child,#layout.dfd-gallery-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars > #main-content > .dfd-content-wrap:first-child {border-top: 0px solid transparent; border-bottom: 0px solid transparent;}#layout.dfd-portfolio-loop > .row.full-width #right-sidebar,#layout.dfd-gallery-loop > .row.full-width #right-sidebar {padding-top: 0px;padding-bottom: 0px;}#layout.dfd-portfolio-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars .sort-panel,#layout.dfd-gallery-loop > .row.full-width > .blog-section.no-sidebars .sort-panel {margin-left: -0px;margin-right: -0px;}}#layout .dfd-content-wrap.layout-side-image,#layout > .row.full-width .dfd-content-wrap.layout-side-image {margin-left: 0;margin-right: 0;}